Zonnepanelen 100% Lokaal: Hoymiles Omvormers in Home Assistant met OpenDTU (Geen Cloud!)

Je zonnedata gaat eerst naar China — zo voorkom je dat

Het privacyprobleem met de officiële Hoymiles DTU

Deze guide behandelt OpenDTU Hoymiles Home Assistant integratie via lokale MQTT, als vervanging van de officiële cloud-afhankelijke DTU. Dit is wat er feitelijk gebeurt als je de officiële Hoymiles-monitoringoplossing gebruikt. Je omvormer genereert productiedata. Die data wordt draadloos naar de officiële Hoymiles DTU-box gestuurd. Die box stuurt vervolgens alles naar een Hoymiles-cloudserver in China. Pas daarna komt de data terug naar de app op je telefoon, met een vertraging van wel 15 minuten. Je betaalt dus voor hardware die je eigen dakdata een reis om de halve wereld laat maken voordat jij hem kunt inzien.

De officiële Hoymiles DTU-Pro kost ongeveer €80–€120. De OpenDTU-hardware waarmee je hem volledig vervangt, kost tussen de €15 en €40, afhankelijk van je omvormerserie. In de volgende sectie leggen we precies uit welke hardware je moet kopen.

OpenDTU werkt anders. Het is een ESP32-gebaseerd apparaatje met een radiomodule dat het RF-signaal onderschept dat je omvormers al uitzenden. Geen cloud. Geen doorstuurserver. Geen vertraging. Je krijgt realtime data per paneel, elke seconde bijgewerkt, rechtstreeks via MQTT naar je lokale netwerk gepubliceerd en native ingelezen door Home Assistant. De Chinese server komt er nooit aan te pas.

Jouw dak. Jouw data. Jouw regels. OpenDTU is het self-hosting antwoord op propriëtaire zonnemonitoring. Alles blijft op je lokale netwerk, onder jouw beheer, voor altijd.

Wat OpenDTU precies doet (de technische uitleg in 30 seconden)

OpenDTU is open-source firmware die draait op een ESP32-microcontroller, gecombineerd met één of twee radiomodules. Het spreekt het Hoymiles RF-protocol native, wat betekent dat het rechtstreeks met je omvormers kan communiceren zonder enige Hoymiles-infrastructuur.

Zodra het data heeft, publiceert het die naar een MQTT-broker op je lokale netwerk. Home Assistant leest dat op via de MQTT-integratie. De volledige dataflow ziet er zo uit:

Hoymiles Inverter → RF Signal → OpenDTU (ESP32) → MQTT (Local) → Home Assistant

Geen internetverbinding nodig bij geen enkele stap. Als je internet uitvalt, blijft je zonnemonitoring gewoon werken.

Vereisten en minimale hardware — lees dit voordat je iets koopt

De hardware-checklist

• Één of meer Hoymiles micro-omvormers — HM-serie (ouder) of HMS-serie (nieuwer). Weet welke serie je hebt voordat je verder iets aanschaft.
• Een OpenDTU-module — zie de vergelijkingstabel hieronder. Dit is de belangrijkste aankoopbeslissing.
• Een 5V USB-A naar USB-C lader. Een oude telefoonlader volstaat.
• Een draaiende Home Assistant-installatie op willekeurige hardware.

De duurste fout die je kunt maken — de verkeerde radiomodule kiezen

Waarschuwing: HMS-serie omvormers zenden uit op 868 MHz (Sub-1GHz). Een goedkope OpenDTU-module die alleen een NRF24L01+-chip heeft, werkt op 2,4 GHz en is volledig doof voor dit signaal. Je sluit hem aan, wacht, en ziet niets. De verkeerde module kopen is een vergissing van €15–€25 die je tijd en geld kost.

Gebruik deze tabel om je omvormerserie te koppelen aan de juiste hardware:

Een veelgestelde vraag op forums is of je de CMT2300A-chip rechtstreeks kunt aansturen via een aangepaste ESPHome-configuratie. Ga die weg niet op voor dit gebruik. De OpenDTU-firmware ondersteunt de CMT2300A native en correct. Hij implementeert de volledige Hoymiles RF-protocolstack, die veel complexer is dan een simpel radiodriver. ESPHome is voor veel dingen het juiste gereedschap, maar OpenDTU-firmware is hier de correcte en gezaghebbende oplossing. De OpenDTU GitHub-repository is je primaire referentie voor ondersteunde hardware en firmware-releases.

Als je andere lokaal-eerst smart home-hardware gebruikt en meer wilt weten over de bredere filosofie van data van buitenlandse servers houden, behandelt onze guide over het lokaal houden van je deur- en raamsensordata via een lokale 433MHz-gateway hetzelfde principe toegepast op een ander protocol.

Softwarevereisten

• Home Assistant — een recente versie.
• De Mosquitto MQTT Broker-add-on geïnstalleerd en actief in Home Assistant.
• Een apart lokaal Home Assistant-gebruikersaccount voor OpenDTU. We raden de gebruikersnaam opendtu aan. Schakel bij het aanmaken van deze gebruiker in HA de schakelaar Alleen lokale toegang in. Deze gebruiker heeft geen toegang tot de HA-frontend en bestaat uitsluitend om MQTT-verbindingen te authenticeren.

Methode 1 — De snelle start (route voor beginners)

Stap 1 — Fysieke plaatsing en antennesetup

De 868 MHz-frequentie die HMS-serie omvormers gebruiken, dringt beter door muren en vloeren heen dan 2,4 GHz wifi. In de meeste woningen bereikt één OpenDTU-unit alle omvormers op het dak zonder problemen. Plaatsing blijft echter van belang.

Zoek een stopcontact direct onder of redelijk dicht bij het dakgedeelte waar je panelen hangen. Vermijd plaatsing in een metalen behuizing of direct achter een dikke betonnen muur. Een technische ruimte, de omgeving van een zolderluik of een gang vlak bij de dakrand zijn goede opties.

Schroef de antennes stevig op de DTU-module — een losse antenne vermindert het bereik aanzienlijk. Sluit de unit aan op USB-voeding en wacht 30 seconden totdat hij opgestart is.

Stap 2 — Eerste opstart, installatiewizard en verbinding met je wifi

Bij de eerste opstart zendt OpenDTU een eigen tijdelijk wifi-accesspoint uit zodat je hem kunt configureren.

1. Scan op je telefoon of laptop naar wifi-netwerken en maak verbinding met het netwerk genaamd OpenDTU-XXXXXX (de X’en zijn uniek voor jouw apparaat).
2. Voer het standaardwachtwoord in: openDTU42. Sommige firmwareversies gebruiken openDTU4u — probeer beide als het eerste niet werkt.
3. Open een browser en ga naar http://192.168.4.1.
4. Ga naar Settings → Network.
5. Voer de SSID en het wachtwoord van je thuisnetwerk (of een apart IoT-VLAN) in en klik op Save.
6. De DTU herstart en verbindt met je netwerk.
7. Zoek het nieuwe IP-adres op in de DHCP-clienttabel van je router, of probeer het mDNS-adres: http://opendtu.local.

Stap 3 — Omvormers toevoegen via serienummer

OpenDTU gebruikt het 12-cijferige serienummer op elke omvormer om hem te identificeren en mee te communiceren. Zo weet het welke RF-pakketten bij welk apparaat horen.

1. Ga in de OpenDTU-webinterface naar Settings → Inverter Settings.
2. Klik op Add Inverter.
3. Voer een herkenbare naam in, bijvoorbeeld Roof_South_1.
4. Voer het 12-cijferige serienummer in van de sticker op het fysieke Hoymiles-omvormerlichaam. HMS-serie serienummers beginnen doorgaans met 114. HM-serie serienummers beginnen doorgaans met 112.
5. Selecteer het juiste omvormertype: HMS of HM.
6. Klik op Save.
7. Herhaal dit voor elke extra omvormer in je systeem.

Na het opslaan verschijnt de omvormer in het dashboard. Binnen een minuut of twee — mits je radiomodule overeenkomt met je omvormerserie — verandert de status van Offline naar Reachable.

Methode 2 — De pro-setup

Stap 4 — De OpenDTU-webinterface beveiligen

Voordat je iets anders doet op het pro-pad, vergrendel je de webinterface. De standaardgegevens zijn algemeen bekend.

1. Ga naar Settings → Security.
2. Stel een sterk beheerderswachtwoord in. Gebruik minimaal 16 tekens met hoofdletters, kleine letters, cijfers en symbolen. Een door een wachtwoordmanager gegenereerde reeks is ideaal.
3. Klik op Save.

Zo voorkom je dat iemand op je lokale netwerk de OpenDTU-configuratie-interface kan benaderen zonder jouw inloggegevens.

Stap 5 — MQTT-configuratie en Home Assistant Auto Discovery

Deze stap vormt de brug tussen OpenDTU en Home Assistant. Eén typefout hier veroorzaakt stille fouten die frustrerend zijn om te debuggen.

1. Ga in OpenDTU naar Settings → MQTT.
2. Zet Enable MQTT op ON.
3. Zet Enable Home Assistant MQTT Auto Discovery op ON. Dit is de instelling die ervoor zorgt dat je omvormers automatisch als apparaten in Home Assistant verschijnen — sla dit niet over.
4. Voer in het veld Broker IP het lokale IP-adres van je Home Assistant-server in (bijvoorbeeld 192.168.1.10).
5. Stel Port in op 1883.
6. Stel Username in op opendtu (de toegewijde HA-gebruiker die je bij de vereisten hebt aangemaakt).
7. Voer het wachtwoord in dat je voor die HA-gebruiker hebt ingesteld.
8. Klik op Save.

OpenDTU publiceert data naar gestructureerde MQTT-topics. De per-string vermogenstopics volgen dit patroon:

solar/hoymiles/[SERIAL]/0/powerdc
solar/hoymiles/[SERIAL]/1/powerdc
solar/hoymiles/[SERIAL]/2/powerdc

Waarbij [SERIAL] het 12-cijferige serienummer van je omvormer is en het getal erna de string (paneel)-index.

Stap 6 — Individuele paneelsensoren inschakelen (de pro-aanpak)

Standaard stuurt OpenDTU alleen het totale omvormerrendement naar Home Assistant. Met individuele paneelinformatie spot je direct schaduwproblemen, vervuiling op een specifiek paneel of een string die onderpresteert door een hardwarefout. Hier wordt de diagnostische meerwaarde van OpenDTU ten opzichte van de officiële DTU duidelijk.

1. Blijf in Settings → MQTT in OpenDTU.
2. Scroll naar beneden naar het blok Home Assistant MQTT Auto Discovery.
3. Zoek de schakelaar Individual Panels en zet hem van Disabled op Enabled.
4. Klik op Save.

Na de volgende herstart verschijnt elke paneel-string als een aparte sensorentiteit in Home Assistant. Je ziet dan entiteiten zoals sensor.hoymiles_roof_south_1_string_1_power, sensor.hoymiles_roof_south_1_string_2_power, enzovoort — elk met eigen spanning-, stroom- en vermogenswaarden.

Stap 7 — De MQTT-verbinding verifiëren

Ga naar Settings → MQTT in OpenDTU en controleer of de statusbadge Connected in het groen toont. Als hij rood is of een verbindingsfout toont, ga dan naar de onderstaande sectie Probleemoplossing.

Voor een diepgaandere verificatie kun je je direct abonneren op alle solar-topics via de commandoregel met de Mosquitto-clienttools:

mosquitto_sub -h [HA_IP] -p 1883 -u opendtu -P [password] -t "solar/#" -v

Vervang [HA_IP] door het IP-adres van je Home Assistant en [password] door het wachtwoord van je opendtu-gebruiker. Je zou een stroom van topic/waarde-paren moeten zien die in realtime worden bijgewerkt naarmate je omvormers rapporteren.

Configuratie en validatie — bevestigen dat alles werkt

Validatiechecklist — 5 dingen om te controleren voordat je het afrondt

• Juiste OpenDTU-hardware aangeschaft met CMT2300A-chip (als je HMS-serie omvormers hebt).
• Alle omvormers toegevoegd via 12-cijferig serienummer — status toont Reachable in het OpenDTU-dashboard.
• Toegewijde lokale opendtu-gebruiker aangemaakt in Home Assistant met Alleen lokale toegang ingeschakeld.
• Zowel Auto Discovery als Individual Panels ingeschakeld in de MQTT-instellingen.
• OpenDTU-webinterface beveiligd met een eigen beheerderswachtwoord via Settings → Security.

Bevestigen dat entiteiten verschijnen in Home Assistant

1. Ga in Home Assistant naar Instellingen → Apparaten & diensten → MQTT.
2. Je Hoymiles-omvormer(s) zouden als nieuwe apparaten vermeld moeten staan.
3. Klik op een apparaat om alle sensorentiteiten te zien: per-paneel vermogen (W), spanning (V), stroom (A), temperatuur (°C) en totale opbrengst (kWh).

Als er geen apparaten verschijnen, lees dan de sectie Probleemoplossing — met name de Auto Discovery-herstart-oplossing. Die lost de meerderheid van de gevallen op.

Je eerste Energy Dashboard-kaart bouwen

Zodra je entiteiten actief zijn, voeg je een vermogensmeter toe aan je Lovelace-dashboard. Ga naar je dashboard, klik op Bewerken, voeg een nieuwe kaart toe en plak deze YAML in de handmatige kaarteditor:

type: gauge
entity: sensor.hoymiles_[name]_total_power
name: Solar Output
min: 0
max: 2000
unit: W
severity:
  green: 500
  yellow: 200
  red: 0

Vervang [name] door de werkelijke entiteitsnaam van je HA-apparaatpagina. Pas max aan op het piekvermogen van je systeem.

De eerlijke waarheid — eigenaardigheden en echte beperkingen

Wat OpenDTU NIET doet

• Het vervangt geen netmeter. OpenDTU vertelt je wat je panelen produceren. Het meet niet wat je van het net verbruikt of wat je teruglevert. Voor een volledig Home Assistant Energy Dashboard heb je nog steeds een aparte energiemeter nodig — een P1-lezer voor Nederlandse en Belgische slimme meters is de standaardoplossing.
• RF-bereik is uitstekend, maar niet onbeperkt. Dikke gewapend-betonnen vloeren of metalen dakbedekking kunnen het signaal verzwakken. Als omvormers wisselende connectiviteit tonen, probeer de DTU dan dichter bij de dakrand te plaatsen.
• OpenDTU is communityfirmware. Het wordt onderhouden door vrijwillige bijdragers. HMS-ondersteuning werd later toegevoegd dan HM-ondersteuning. Updates volgen geen vast schema. Dit is de afweging voor gratis, open, lokaal-eerst software — het is een goede afweging, maar stel je verwachtingen dienovereenkomstig bij.
• ESPHome is niet het juiste gereedschap voor CMT2300A Hoymiles-monitoring. ESPHome is uitstekend voor veel aangepaste sensorbouwprojecten, maar implementeert het Hoymiles RF-protocol niet. OpenDTU-firmware is de correcte en volledige oplossing voor dit specifieke gebruik. Probeer dit wiel niet opnieuw uit te vinden.

De “het werkt, maar…” kanttekeningen

Auto Discovery-pakketten worden door OpenDTU alleen bij het opstarten verstuurd. Als Home Assistant nog niet volledig gereed was toen OpenDTU startte — of als de MQTT-integratie nog niet geconfigureerd was — heeft HA die pakketten volledig gemist. De entiteiten bestaan dan simpelweg niet. De oplossing is een zachte herstart van de OpenDTU-unit, waardoor alle discovery-pakketten opnieuw worden verstuurd. Dit is geen bug; zo werkt MQTT Auto Discovery by design.

MQTT-inloggegevens in Home Assistant zijn hoofdlettergevoelig. Als je de gebruiker als OpenDTU in HA hebt aangemaakt maar opendtu hebt ingetypt in de OpenDTU MQTT-instellingen, krijg je een stille Connection Refused-fout. De MQTT-statusbadge toont rood zonder nuttige foutmelding. Controleer de exacte spelling en het hoofdlettergebruik van je gebruikersnaam op beide plekken.

Veelvoorkomende fouten oplossen

Fout: omvormers tonen “Offline” in de OpenDTU-webinterface

Oorzaak: Verkeerde radiomodule voor je omvormerserie, of een losse antenne.

Oplossing:

1. Bevestig je omvormerserie. Controleer het modelnummer op de sticker — HMS-serie modelnummers beginnen met “HMS”. HM-serie begint met “HM”.
2. Als je HMS-serie omvormers hebt, controleer dan of je OpenDTU-module de CMT2300A-chip bevat. Een module met alleen een NRF24L01+ zal HMS-omvormers nooit zien, ongeacht de firmwareversie of plaatsing.
3. Controleer of beide antennes stevig zijn aangeschroefd. Met de hand vastdraaien is niet genoeg — geef ze een stevige kwartslag voorbij handbereik.
4. Bekijk het OpenDTU-gebeurtenislogboek op RF-fouten: ga naar Info → Event Log in de webinterface.

Fout: MQTT-verbinding geweigerd

Oorzaak: Niet-overeenkomende inloggegevens, of de Mosquitto-broker draait niet.

Oplossing:

1. Ga in Home Assistant naar Instellingen → Personen en controleer de exacte spelling van de gebruikersnaam van je opendtu-gebruiker. Kopieer hem teken voor teken naar het MQTT-gebruikersnaamveld in OpenDTU.
2. Bevestig dat de Mosquitto-add-on draait: Instellingen → Add-ons → Mosquitto Broker. De status moet Actief tonen.
3. Als Mosquitto draait maar verbindingen nog steeds mislukken, voer dan een zachte herstart van de add-on uit via zijn pagina. Verwijder en herinstalleer hem niet — dit wist je Mosquitto-configuratie en gebruikersinloggegevens.
4. Bekijk de Mosquitto-logs voor de specifieke weigeringsreden: Instellingen → Add-ons → Mosquitto Broker → Log.

Fout: MQTT toont “Connected” maar er verschijnen geen entiteiten in Home Assistant

Oorzaak: Auto Discovery-pakketten werden verstuurd voordat Home Assistant gereed was, of voordat de MQTT-integratie in HA geconfigureerd was.

Oplossing:

1. Ga in OpenDTU naar Info → Reboot.
2. Bevestig de herstart en wacht 60 seconden totdat de unit volledig opnieuw is opgestart en verbonden is.
3. Ga in Home Assistant naar Instellingen → Apparaten & diensten → MQTT en controleer op nieuwe apparaatvermeldingen.

Deze enkele herstart lost ongeveer 90% van de “geen entiteiten”-meldingen na de installatie op. Het is altijd het eerste wat je moet proberen.

Fout: individuele paneelsensoren ontbreken na het inschakelen van de schakelaar

Oorzaak: De nieuwe per-paneel Auto Discovery-topics worden alleen bij het opstarten aangekondigd. Het inschakelen van de schakelaar stuurt niet met terugwerkende kracht nieuwe discovery-pakketten.

Oplossing: Voer dezelfde zachte herstartprocedure uit als hierboven beschreven. Na de herstart verschijnen de individuele string-sensoren als nieuwe entiteiten onder je omvormer-apparaat in Home Assistant.

Conclusie en vervolgstappen — je dak is nu een lokale databron

Definitieve verificatiechecklist

• Juiste OpenDTU-hardware met de juiste radiomodule voor je omvormerserie.
• Alle omvormers toegevoegd via serienummer en tonen Reachable in OpenDTU.
• Lokale, cloudvrije MQTT-gebruiker geconfigureerd in Home Assistant.
• Auto Discovery en Individual Panels beide actief.
• OpenDTU-webinterface beveiligd met een eigen beheerderswachtwoord.

Je zonnepanelensysteem is nu een volledig lokale databron. Elke watt die je panelen produceren wordt gemeten, opgeslagen en verwerkt volledig binnen je eigen netwerk. Geen abonnementen. Geen cloudafhankelijkheid. Geen data die je huis verlaat.

Vervolgstappen — geavanceerde Home Assistant-automatiseringen

Nu je realtime zonnepaneelinformatie per seconde in Home Assistant binnenkomt, kun je er beslissingen op baseren. De twee automatiseringen hieronder zijn de meest waardevolle startpunten voor het maximaliseren van eigen verbruik.

Automatisering 1 — Nul-teruglevering airconditioning (zonnestroom-koeling)

Als je airco-units hebt met lokale wifi-bediening (bijvoorbeeld een Mitsubishi-unit met lokale ESPHome-firmware), kun je ze volledig op overtollige zonnestroom laten draaien. Wanneer de productie een drempelwaarde overschrijdt en het huis warm is, zet je de koeling aan. Wanneer de productie daalt, zet je hem uit voordat je netstroom begint te verbruiken.

• Trigger: sensor.hoymiles_total_power overschrijdt 1500 W gedurende 5 opeenvolgende minuten.
• Voorwaarde: Binnentemperatuursensor leest boven 22°C.
• Actie: Roep climate.turn_on aan, stel modus in op cool, doeltemperatuur 21°C.
• Resettrigger: Vermogen daalt meer dan 10 minuten onder de drempelwaarde → roep climate.turn_